Sportowiec może czuć się dobrze, trenować bez bólu i być przekonany, że jest w pełni przygotowany do sezonu. Nie zawsze oznacza to jednak, że jego organizm jest gotowy na maksymalne obciążenia. Ograniczenie ruchomości, różnice pomiędzy kończynami czy zaburzona kontrola ruchu mogą pozostawać niezauważone podczas zwykłego treningu.
Właśnie dlatego w medycynie sportowej wykorzystuje się badania funkcjonalne, fizjoterapeutyczne i motoryczne, które pozwalają dokładniej ocenić aktualne możliwości zawodnika.
Po co badać zdrowego sportowca?
Badania przedsezonowe wykonuje się nie tylko wtedy, gdy coś boli. Ich celem jest stworzenie indywidualnego profilu funkcjonalnego zawodnika przed rozpoczęciem okresu intensywnych treningów i rywalizacji.
Oceniamy m.in. zakresy ruchu, występujące asymetrie, kontrolę kończyn podczas ruchu oraz sposób wykonywania zadań charakterystycznych dla sportu.
Nie należy traktować takiego badania jako testu, który ze stuprocentową pewnością przewidzi przyszłą kontuzję. Jego największą wartością jest wykrycie obszarów wymagających dalszej pracy i uzyskanie punktu odniesienia, do którego możemy wrócić w trakcie sezonu.
Co możemy sprawdzić?
Kompleksowa ocena sportowca może składać się z kilku elementów.
Badanie fizjoterapeutyczne pozwala przeanalizować wcześniejsze urazy, aktualne dolegliwości oraz funkcjonowanie układu ruchu.
Ocena mobilności obejmuje pomiary zakresów ruchu w stawach szczególnie ważnych dla danej dyscypliny oraz porównanie prawej i lewej strony.
Kolejnym elementem są testy funkcjonalne. Przysiad jednonóż, skoki, lądowania czy dynamiczne zmiany pozycji pozwalają zobaczyć nie tylko, ile zawodnik potrafi zrobić, ale przede wszystkim jak wykonuje dany ruch.
Badanie można uzupełnić o powierzchniową elektromiografię (sEMG). Elektrody umieszczone na skórze rejestrują aktywność wybranych mięśni podczas wykonywania określonych zadań. Pozwala to analizować sposób ich aktywacji i różnice pomiędzy stronami.
A co po kontuzji?
Badania funkcjonalne mają szczególne znaczenie u zawodników wracających do treningu po urazie lub operacji.
Sam upływ określonej liczby tygodni czy miesięcy nie oznacza jeszcze, że zawodnik jest gotowy do pełnego obciążenia. Współczesne zalecenia dotyczące powrotu do sportu podkreślają znaczenie obiektywnych kryteriów, takich jak siła, zakres ruchu, równowaga, kontrola nerwowo-mięśniowa, jakość ruchu i wykonanie testów funkcjonalnych.
Dzięki temu decyzja o zwiększeniu obciążeń treningowych nie opiera się wyłącznie na kalendarzu czy braku bólu.
Jeden test czy regularne badania?
Najwięcej informacji daje nie pojedynczy pomiar, ale obserwowanie zawodnika w czasie.
Badanie przed sezonem tworzy punkt wyjścia. Powtórzenie go w trakcie sezonu pozwala sprawdzić reakcję organizmu na trening, natomiast kolejne badanie może pokazać, jak zawodnik funkcjonuje po całym okresie startowym:
PRE-SEASON → MID-SEASON → POST-SEASON
Takie podejście pozwala świadomiej planować trening, fizjoterapię oraz przygotowanie motoryczne.
Athlete Performance Test w naszym Centrum Medycyny Sportowej
W naszym Centrum Medycyny Sportowej kompleksowa ocena zawodnika obejmuje cztery główne obszary:
sEMG + MOBILITY + FUNCTION + CLINICAL ASSESSMENT
Łączymy badanie fizjoterapeutyczne, ocenę zakresów ruchu, analizę aktywności mięśni oraz zadania funkcjonalne dostosowane do dyscypliny sportowej.
Po badaniu możliwe jest stworzenie indywidualnego profilu zawodnika, wskazującego jego mocne strony, asymetrie oraz elementy wymagające dalszej pracy.
Badanie może być wykorzystywane zarówno przez kluby przed rozpoczęciem i w trakcie sezonu, jak i u pojedynczych zawodników wracających do treningów po urazach.
Bo w sporcie nie chodzi tylko o to, żeby trenować więcej. Warto wiedzieć, jak organizm jest przygotowany do obciążeń, które przed nim stawiamy.
Autor artykułu:
