Urazy mięśniowe są jednymi z najczęściej występujących kontuzji w sporcie. Mogą pojawić się zarówno u zawodowych sportowców, jak i osób aktywnych rekreacyjnie. W nowoczesnej medycynie sportowej bardzo ważna jest dokładna klasyfikacja urazu, ponieważ już sam mechanizm kontuzji oraz pierwsze objawy często pozwalają przewidzieć rozległość uszkodzenia i orientacyjny czas powrotu do aktywności.
Poniższy podział opiera się głównie na klasyfikacji monachijskiej (Munich muscle injury classification), która jest jedną z najczęściej stosowanych klasyfikacji urazów mięśniowych w sporcie. Warto jednak pamiętać, że na świecie funkcjonują również inne systemy klasyfikacji urazów mięśniowych.
Jak klasyfikuje się urazy mięśniowe?
Klasyfikacja monachijska dzieli urazy mięśniowe na urazy funkcjonalne oraz urazy strukturalne.
Urazy funkcjonalne
To przeciążenia mięśniowe, w których nie dochodzi jeszcze do wyraźnego przerwania włókien mięśniowych. Pacjent może odczuwać napięcie, sztywność, uczucie „ciągnięcia” lub ból podczas aktywności fizycznej. Objawy często pojawiają się stopniowo i nasilają wraz z wysiłkiem.
W badaniu USG bardzo często nie obserwuje się większych zmian strukturalnych. Mięsień może wyglądać prawidłowo lub widoczny jest jedynie niewielki obrzęk tkanek.
Do tej grupy zalicza się m.in.:
Czas leczenia takich urazów wynosi zazwyczaj od kilku dni do około 2 tygodni.
Urazy strukturalne
W tej grupie dochodzi już do uszkodzenia włókien mięśniowych. Objawy pojawiają się zwykle nagle – podczas sprintu, wyskoku lub dynamicznej zmiany kierunku ruchu. Pacjenci często opisują uczucie „strzału”, „ukłucia” lub nagłego zerwania mięśnia.
Urazy strukturalne:
- częściowe uszkodzenie włókien mięśniowych „minor or moderate partial muscle tear” – Typ 3
- całkowity uraz mięśniowy „subtotal/complete muscle injury or tendinous avulsion” – typ 4
Typ 3A - niewielkie naderwanie mięśnia - minor partial muscle tear
To najłagodniejszy uraz strukturalny mięśnia, w którym dochodzi do uszkodzenia niewielkiej ilości włókien mięśniowych.
Uraz pojawia się zwykle nagle podczas aktywności fizycznej. Pacjenci często opisują ostry ból oraz uczucie „pstryknięcia” w momencie kontuzji. Ból jest dobrze zlokalizowany i nasila się podczas rozciągania mięśnia.
W badaniu USG lub MRI widoczne jest niewielkie uszkodzenie włókien mięśniowych, zwykle mniejsze niż 5 mm. Urazy te najczęściej występują w okolicy połączenia mięśnia ze ścięgnem.
Leczenie obejmuje fizjoterapię oraz stopniowy powrót do aktywności. Czas rehabilitacji wynosi zazwyczaj około 10–14 dni.
Typ 3B – częściowe uszkodzenie mięśnia - moderate partial muscle tear
To bardziej rozległy uraz mięśnia, w którym dochodzi do przerwania większej ilości włókien mięśniowych. Kontuzja pojawia się nagle podczas aktywności fizycznej i często towarzyszy jej ostry ból oraz uczucie „pstryknięcia” lub „strzału”. W niektórych przypadkach uraz może nawet spowodować upadek.
Pacjent zwykle odczuwa wyraźny, dobrze zlokalizowany ból. Często pojawia się także widoczny krwiak oraz osłabienie mięśnia.
W badaniu USG lub MRI widoczne jest większe uszkodzenie włókien mięśniowych (więcej niż 5 mm) oraz obecność krwiaka. Urazy najczęściej dotyczą okolicy połączenia mięśnia ze ścięgnem.
Leczenie obejmuje fizjoterapię oraz stopniowy powrót do aktywności. Rehabilitacja trwa zazwyczaj od 4 do 6 tygodni.
Typ 4 –całkowite lub prawie całkowite zerwanie mięśnia - (Sub-)total muscle tear, tendinous avulsion
To najcięższy uraz mięśniowy, w którym dochodzi do niemal całkowitego lub całkowitego przerwania mięśnia albo oderwania ścięgna od kości.
Uraz pojawia się nagle podczas aktywności fizycznej i zwykle towarzyszy mu bardzo silny, ostry ból oraz uczucie „strzału” lub „pstryknięcia”. Często dochodzi również do upadku i natychmiastowej utraty możliwości dalszego ruchu.
W badaniu można wyczuć wyraźną przerwę w mięśniu, często pojawia się duży krwiak oraz znaczne osłabienie funkcji kończyny.
USG lub MRI pokazuje prawie całkowite albo całkowite przerwanie mięśnia lub ścięgna oraz obecność krwiaka.
Leczenie może być zachowawcze lub operacyjne – zależy od lokalizacji i wielkości uszkodzenia. Rehabilitacja trwa zazwyczaj od 12 do 16 tygodni.
Co można ocenić już na początku urazu?
Już pierwsze objawy często pozwalają oszacować stopień uszkodzenia mięśnia. Jeśli zawodnik był w stanie kontynuować aktywność, uraz zwykle ma mniejszy stopień. Nagły ból uniemożliwiający dalszy bieg, szybkie pojawienie się krwiaka czy wyraźne osłabienie siły mięśniowej częściej wskazują na większe uszkodzenie strukturalne.
Dlatego szybka diagnostyka oraz odpowiednio wykonane badanie USG mają ogromne znaczenie dla dalszego leczenia i planowania powrotu do sportu.
Jak wygląda leczenie?
Leczenie urazów mięśniowych zależy od rodzaju oraz rozległości uszkodzenia. Kluczowe znaczenie ma odpowiednio dobrana rehabilitacja i stopniowe zwiększanie obciążeń treningowych.
W naszym Centrum Medycyny Sportowej wykorzystujemy nowoczesne metody wspomagające terapię, takie jak:
Celem terapii jest zmniejszenie bólu, poprawa gojenia tkanek oraz bezpieczny powrót pacjenta do codziennej aktywności i sportu.
Autor artykułu:
.jpg)
